Tag Archives: alamat

Ang Alamat ng Rambutan

Sa isang malayong pook sa Pilipinas nakatira ang mag-asawang sina Mang Kandoy at Aling Pising.Malapit ang pook na ito sa bundok ng Rabba. Araw- araw nangangahoy si Mang Kandoy sa kagubatan para gawing uling. Si Aling Pising naman ay nagpupunta sa bayan upang ipagbili ang mga nagawang uling. Walang anak sina Mang Kandoy kaya’t ganoon na lamang ang dasal nila sa Panginoon upang mabigyan sila ng anak.

Isang araw, habang nangangahoy si Mang Kandoy, nakakita ito ng isang kweba sa gitna ng kagubatan.

“Tila ngayon ko lang napansin ang kwebang ito” wika niya sa kanyang sarili

Kahit may konting takot sa kanyang kalooban ay minabuti niyang tignan kung ano ang nasa loob ng kweba. Nagulat siya ng makita niya ang isang usa na malapit ng kainin ng isang tigre. Naramdam ng pagkaawa si Mang Kandoy kaya’t agad niyang binato ng isang piraso ng matigas na kahoy ang tigre upang malihis ang atensyon nito sa usa. Nagalit ang tigre at dali-dali nitong sinunggaban si Mang Kandoy. Kaagad namang nakuha ng mangangahoy ang kanyang palakol kaya’t nasugatan nito ang tigre sa leeg nito. Walang humpay ang pagdudugo ng sugat ng tigre kaya agad agad itong kumaripas ng takbo palayo sa kweba.

Nagulat si Mang Kandoy sapagkat ang kulay ng dugo ng tigre ay abo.

“Ngayon lamang ako nakakita ng dugo na kulay abo” wika nito sa sarili.

Agad na natuyo ang dugo hanggang sa naging abo ito at humalo sa lupa.

Napansin niya ang takot na takot na usa kaya’t nagpasya ito na puntahan ito. Nagitla siya nang bago pa makalapit ay nagpalit anyo ito. Ang dating kawawang usa a naging isang napakagandang diwata subalit hindi na rin natago ang mga sugat nito. Napansin ni Mang Kandoy na ang dugo ng diwata ay puti.

Dahil sa pagkabigla at pagkatakot, nagpasya ang matanda na tumakbo na lamang pauwi pero pinigilan siya ng diwata.

“Salamat sa iyo kaibigan, nailigtas mo ako sa kamay ng itim na salamangkera. Ako si Rodona ang diwata ng budok na ito. Matagal na kitang nakikitang namumulot ng mga kahoy sa gubat na ito. Alam ko ang kabutihan ng iyong kalooban” sabi ng diwata

Hindi pa rin makapagsalita si Mang Kandoy.

“Ang tigre na iyong nakita ay si Matesa, nais niyang makuha ang bundok na ito upang dito gawin ang kaniyang salamangka. Gusto niya akong patayin at kunin ang aking puso para magkaroon ng kapangyarihan sa mga puno at hayop na naninirahan sa aking lupain.” ani Rodona

“Kung siya ay salamangkero, bakit hindi niya ginamit ang kapangyahiran niya sa akin?” tanong ni Mang Kandoy

“Walang kapangyahihan si Matesa laban sa mga nilalang sa bundok na ito, maging sa hayop, halaman, o kahit sa mga tao. Kapag nakuha na niya ang aking puso saka lamang siya magkakaroon ng kapangyarihan sa mga nilalang dito.”paliwanag ng diwata

“Labis kang nasugatan, mabuti pa siguro ay sumama ka sa akin upang magamot ng aking asawa ang iyong mga sugat.” nag-aalalang sambit ng matanda.

“Ang buhay ko ay hindi na  magtatagal, habang ako ay may kapangyarihan pa, binibiyayaan ko kayo ng iyong asawa ng isang anak. Hinihiling ko lang sana na sa aking pagpanaw ay kunin mo ang aking puso, sunugin mo, at ilagay sa banga ang abo nito. Itago mo ito sa iyong bahay upang maging proteksyon ninyo at ng lupain na ito laban kay Matesa.”naghihingalong bilin ni Rodona

Pagkatapos nito, agad na binawian ng buhay ang diwata.

Sinunod ni Mang Kandoy ang bilin ni Rodona. Ikinuwento niya ang nangyari kay Aling Pising. Makalipas ang siyam na buwan, isinilang ang isang napakalusog na batang babae. Labis na ikinatuwa ng mag-asawa ang biyayang ito,pangalanan nila ang bata na Rabona, pinaghalo ang pangalan ni Rodona at ang bundok ng Rabba.

Lumaking masayahin si Rabona. Halos nakalimutan na ng mag-asawa ang nangyari sa diwata. Minabuti nilang ilihim nila ito sa kanilang anak. Nang maglalabing anim na taon na si Rabona ay may nakita siyang isang pusa sa kagubatab. Medyo kakaiba ang pusang ito sapagkat makapal ang kulay dalandan na balahibo. Iniuwi ni Rabona ang pusang iyon.

Nang sumapit ang ika-12 ng hating gabi. Nagpalit ng anyo ang kakaibang pusa. Siya pala si Matesa. Nagsagawa ng ritwal si Matesa upang sumpain ang anak ng mag-asawa. Habang nag-oorasyon nagising si Mang Kandoy dahil sa mga bulong ng salamangkera.

“Layuan mo ang aking anak!”sigaw ni Mang Kandoy

“Hahaha! Wala ka ng magagawa Kandoy! Tignan mo ang ginawa mo sa akin. Maraming salamangka ang aking pinag-aralan para lamang maghilom ang halos napugutan kong ulo nang dahil sa pagtatanggol mo kay Rodona laban sa akin!” sagot ni Matesa

Naalala ni Mang Kandoy ang abo ng puso ni Rodona na kanyang itinago. Agad niya itong kinuha at isinaboy sa paligid ng salamangkera. Hindi nakagalaw si Matesa. Nabalot siya ng kapangyarihan ng abo ni Rodona. Agad na kinuha ni Mang Kandoy ang kanyang itak at tinaga ang mangkukulam. Nagliwanag ang buong paligid at naging abo ang katawan ni Matesa. Nagising si Rabona at takot na takot na niyakap ang kaniyang mga magulang.

Napansin ni Rabona na kumakapal ang buhok nito sa katawan. Humahaba rin ang kaniyang buhok.

“Dala ito marahil ng sumpa sa iyo ni Matesa.”sabi ng kaniyang ama

Agad silang nagpunta kay Tandang Isko, ang arbularyo sa katabing bayan.

“Mabuti na lamang at hindi natuloy ang sumpa. Maagapan natin ang walang humpay na paghaba ng kaniyang buhok, subalit hindi na natin maibabalik ang normal na kapal nito” wika ng arbularyo

Naging mas makapal nga ang buhok ni Rabona. Laging sinusuklalyan ng kaniyang ina na si Aling Pising ang kaniyang buhok. Bilin ni Aling Pising na lagi niyang aayusin ang kaniyang buhok upang hindi maging sagabal sa kaniyang mga gawain at pag-aaral.

Dala marahil ng konting pagbabago sa kanyang buhok, unti-unting nagbago ang pag-uugali ni Rabona. Naging tamad ito sa pag-aaral at sa mga gawaing bahay. Ayaw na rin niyang ayusin ang kaniyang sarili. Natuto siyang lumaban sa kaniyang mga magulang.

“Nay, ikaw na lang magsaing. Ayoko magtrabaho sa bahay sapagkat naiinis ako sa buhok na ito. Dapat niyo akong pagsilbihan dahil dito” sambit ni Rabona

“Anak, huwag kang mawalan ng pag-asa, dapat kang magpatuloy sa buhay mo at gumawa ng paraan upang malampasan ang mga pagsubok” pagsusumamo ng kaniyang ina.

”Ah basta, ayoko na! Umalis ka na sa harapan ko at ipaghanda mo ako ng pagkain. Kayo ang may kasalanan kung bakit nagkaganito ang buhok ko!”hinanakit ng suwail na anak

“Pasensya ka na anak, ang lahat ng ginagawa namin ng iyong ama ay para sa iyo. Sige maghahanda na ako ng pagkain.”malungkot na tugon ni Aling Pising

Isang gabi, naisipan ni Rabona na sunugin ang bahay nila habang natutulog ang mga magulang niya.

Maingat niyang sinalansan ang mga tuyong kahoy sa ilalim ng kanilang bahay upang huwag magising ang kaniyang mga magulang. Nang akmang sisindihan na niya ang mga tuyong kahoy para magliyab, nagliwanag ang kaniyang paligid, lumipad ang bawat butil ng lupa at umikot sa kanya at nabalutan ng lupa ang kaniyang katawan. Nakita niya ang isang magandang babae sa kaniyang harapan.

“Ako si Rodona” ang wika ng babae

“Hindi nga ba’t ikaw ay patay na?” nagulat na tanong ni Rabona

“Oo, namatay na ako subalit nananatili ako sa puso ng iyong mga magulang. Ako ay may kaugnayan sa iyo sapagkat ako ang nagbiyaya sa iyong mga magulang upang ikaw ay isilang dahil sa kanilang busilak na kalooban. Ako ay nanatili sa iyong pagkatao subalit nagpadala ka mga pagsubok. Ang tunggalian namin ni Matesa ay hindi nagtapos ng ako ay mamatay sa kweba sa bundokng Rabba. Nagpatuloy iyon sa iyong puso. Nang dahil sa mga mumunting pagsubok, ikaw ay nagbago. Naisipan mo pang gawan ng masama ang iyong mga magulang” Dapat sana’y ikaw ay magsisilbing regalo sa kanila, subalit pinagtangkaan mo pa ang kanilang buhay!” galit na sabi ni Rodona

Nakonsiyensya ang dalaga sa sinabi ng diwata.

“Patawarin niyo po ako, nagpadala ako sa mga pagsubok. Hindi na po mauulit. Tatanggapin ko po ang anumang kaparusahan. Ayoko na pong maging pabigat sa kanila. Sana po ay maibalik ko pa ang panahon upang mabigyan sila ng kasiyahan.” pagsusumamo ni Rabona

“Huli na ang lahat. Mula sa gabing ito ay lalamunin ka na ng lupa. Ngunit nang dahil sa iyong pagsisisi ay hindi ka pa tuluyang mawawala sa kanila. Patunayan mo na hindi ka magiging perwisyo sa kanila” sabi ng diwata

At tuluyang nagliwanag ang buong paligid at nawala ang dalawa.

Kinaumagahan ay wala na sa bahay nina Mang Kandoy si Rabona. Napaiyak si Aling Pising ng makita ang mga tuyong kahoy at posporo sa ilalim ng kanilang bahay. Naisip nilang tinangka ng kanilang anak na sunugin ang kanilang bahay. Sa tapat ng posporo ay may nakita silang halaman na may kakaibang dahon.

“Ngayon ko pa lamang nakita ang halaman na ganito” sabi ni Mang Kandoy

Inalagaan ng mag-asawa ang halaman at nang lumaki ay nagkabunga. Napaluha si Aling Pising nang makita niya ang bunga nito. Makapal ang tila buhok sa balat nito. Tinikman nila ang hinog na bunga at natuwa sa tamis at sarap nito.

“Ito marahil si Rabona” wika ni Mang Kandoy

“Kahit paano’y may alaala pa rin siya sa atin. Salamat at hindi siya nawala”

Tinawag na Rabona ang bunga ng puno, hanggang maging  rabonan nang malaunan tinawag na rambutan. Ngayon ang rambutan ay isa sa masasarap na prutas na makikita natin sa ating bansa.

Lagi nating isipin na ang mga pagsubok sa buhay ay hindi dapat maging hadlang upang maipagpatuloy ang ating buhay. Lagi tayong gumawa ng mabuti sa ating kapwa lalo na sa ating mga magulang.

 

Nakuha mula sa:

http://pinoyteacher.wordpress.com/2008/10/20/ang-alamat-ng-rambutan/

Advertisements

Ang Alamat ng Bundok Arayat (Sinukuan)

translated by pinoyteacher

Noong unang panahon, ang orihinal na kilalagyan ng Mt. Arayat ay wala sa bayan ng Arayat kundi nasa bayan ng Candaba. Itinayo ni Sinukuan, ang hari ng Arayat and bundok para sa mga mamamayan ng Pampanga lalo na para sa mga taga Candaba. Subalit dahil hindi naging maganda ang pag-uugali ng mga tao noon doonay nagalit si Sinukuan at inilipat ang bundok sa bayan ng Arayat kung saan narooon ito ngayon. Ang dating kinalalagyan ng bundok sa bayan ng Candaba ay naging isang malalim na hukay kung kaya ito ngayon ang tinatawag na Candaba Swamp.

Pinaganda at pinatibay ni Sinukuan ang bundok Arayat upang magpakitang gilas sa kanyang iniirog na si Maria Makiling. Iniibig din ni Makiling si Sinukuan kung kaya ang isa pa niyang manliligaw na si Pinatubo ay galit na galit sa kanila.

Isang araw, habang namamasyal sina Sinukuan at Maria Makiling ay binato ni Pinatibo ang matayog na bundok ng Arayat (kung kaya’t ang hugis ng Mt. Arayat ngayon ay tila napingas ang tuktok nito). Nasira ang pinakatuktok na bahagi ng bundok. Nang dumating si Sinukuan sa kaniyang bayan ay nagalit siya sa kaniyang nakita, kung kaya’t dali-dali siyang sumugod kay Pinatubo at ginulo ang at sinira niya ang napakataas na bundok nito.

Kaya ngayon kung inyong makikita, ang bundok ng Pinatubo ay isang napakahabang hilera ng mga bundok at hindi kagaya ng ibang bundok na nag iisa lang.

Nakuha mula sa:
http://pinoyteacher.wordpress.com/2008/09/28/ang-alamat-ng-bundok-arayat-sinukuan/

Ang Alamat ng Buwan at mga Bituin

Noong unang panahon ay mababang-mababa ang langit at walang buwan ni bituin.  Bakit kaya tumaas ang langit? Narito sa alamat na ito ang mga sagot.

 

Si Maria at ang kanyang nanay ay nakatira sa isang bahay-kubo.  Si Maria ay may suklay na ginto at kuwintas na may butil-butil na ginto.  Halos araw-araw ay isinusukat niya ang suklay at kuwintas at tinitingnan niya sa kanyang anino sa tubig kung siya ay maganda.
Isang araw nang isinusukat ni Maria ang suklay at ang kuwintas ay tinawag siya ng kanyang nanay.
“Maria, magbayo ka ng palay,” ang wika ng ina.
“Opo,” ang sagot ni Maria, nguni’t hindi siya kumilos.
“Maria, magmadali ka,” ang tawag na muli ng matanda.  “Wala tayong bigas na isasaing.”
“Opo, sandali po lamang,” ang tugon ni Maria, nguni’t hindi niya inaalis ang kanyang tingin sa kanyang anino sa tubig.
“Maria, sinasabi ko na sa iyong magbayo ka ng palay.  Madali ka,” ang galit na galit na utos ng matanda.
Tumindig si Maria at tuloy-tuloy siya sa lusong ng palay.  Hindi na niya naalis ang suklay at kuwintas.  Nalalaman niyang kapag galit na galit na ang kanyang nanay ay dapat siyang sumunod nang madali.  Nagbayo na siya nang nagbayo ng palay.  Pagkatapos ng ilang sandali, siya ay pinawisan.
“Napupuno ng pawis ang aking kuwintas,” ang wika ni Maria sa kanyang sarili.
“Hinubad niya ang kuwintas.  Inalis ang kanyang suklay.  Isinabit ang mga ito sa langit na noon ay mababang-mababa at naabot ng kamay.  Samantalang siya ay nagbabayo ay tinitingnan ang suklay at kuwintas.
“Kay ganda ng aking suklay at kuwintas,” ang wika ni Maria sa kanyang sarili.  “Pagkatapos na pagkatapos ko nang pagbabayo ng palay ay isusuot ko uli ang aking suklay at kuwintas.”
Sa gayong pagsabi ay dinalas niya ang pagbabayo ng palay upang ito ay matapos at maisuot niya uli ang suklay at kuwintas.  Tumaas ng tumaas ang pagbuhat niya ng halo at dumalas nang dumalas ang pagbagsak nito sa lusong.  Umaabot na pala ang dulo ng halo sa langit, nguni’t hindi niya napapansin.  Sa palay na ngayon ang kanyang tingin.  Tinitingnan niya kung malapit na siyang makatapos upang maisuot niya ang suklay at kuwintas.  Itinaas pa niyang lalo ang pagbuhat ng halo upang lumakas ang pagbagsak nito sa lusong at nang madaling mabayo ang palay.
Sa bawa’t pagtaas pala niya ng halo ay bumubunggo ang halo sa langit at sa bawa’t pagbunggo naman ay tumataas ang langit.  Nang mapuna ni Maria ang nangyayari ay mataas na ang langit.  Tangay-tangay ang kanyang gintong suklay at kuwintas. Hindi na niya maabot ang mga ito.
Tumaas nang tumaas ang langit.  Tumaas din nang tumaas ang suklay at kuwintas.  Noong gabing yaon ay umupo si Maria sa may bintana at tinintingnan niya ang langit na ngayon ay mataas na mataas na.  Hinanap niya ang kanyang suklay at kuwintas.  Naroroon ang kanyang gintong suklay at siyang naging buwan.  Ang mga gintong butil ng kanyang kuwintas at nagkahiwa-hiwalay at siya namang naging mga bituin.
“Lalong maganda ngayon ang aking gintong suklay,” ang wika ni Maria sa kanyang sarali, “At anong kinamg ng mga butil ng aking kwintas!”

Mababasa rin ito sa:

http://www.takdangaralin.com/filipino/mga-alamat-filipino/ang-alamat-ng-buwan-at-mga-bituin/

Legends (The Earth and Sky)

Mga Alamat (Ang Lupa at Langit)

Bakit Maalat Ang Dagat?
(Why is the sea salty?)
Si Angalo ay isang higanteng mahal ng mga tao sa kanilang nayon sapagkat siya’y mabait at matulungin. Isang araw, ang mga tao ay sumakay sa mga bangka at nagtungo sa kabilang ibayo ng dagat upang bumili ng asin. Pabalik na sila sa dalampasigan nang masalubong nila si Angalo. Itinanong ng higante kung saan sila nanggaling at ano ang kanilang mga dala. Sinabi ng mga tao na bumili sila ng asin.

Iminungkahi ni Angalo na huwag na silang magsisakay sa mgha bangka at nang mapadali sila sa pag-uwi. Hihiga raw siya sa dagat at gawing tulay ng mga tao ang isa niyang binti. Tuwang-tuwang sumang-ayon ang mga naroon. Humiga na ang higante sa dagat at nagsitulay na sa kanyang binti ang mga tao. Nang nasa gitna na ng dagat ang mga tao ay kinagat ng mga langgam ang talampakan ni Angalo. Makating-makati na at masaki na masakit ang mga kinagat ng mga langgam kaya pinagsabihan ng higante ang mga tao na magmadali at hindi na niya matiis ang nararamdaman niyang pangangati.

Nagmadali ang mga tao ngunit sila’y nasa kalagitnaan pa lamang ng binti ni Anggalo. Hindi na natiis ni Angalo ang masidhing pangangati ng kanyang talampakan. Kumilos siya upang kamutin iyon kaya’t nahulog sa dagat ang mga tao, dala-dala ang binili nilang asin. Natunaw ang mga asin nang mahulog sa dagat kaya’t iyon ang dahilan kung bakit naging maalat ang dagat.

Ang Malalaking Bituin sa Kalangitan
(The Big Dipper in the Sky)
Sa bayan ng Kabatuhan, mayroong naninirahang isang mahirap na mag-ina. Sila’y napakamak diyos. Dahil sa mabait ang babae ay lumaki ang kanyang anak ng masunurin at mabait.
Ngunit dumating ang isang malaking problema sa kanilang bayan. Ang kaisa-isang balon na pinagkukunan ng lahat ng taga-roon ng tubig ay natuyot. Hindi naglaon ay maraming mga tao ang nagkasakit at ang ilan ay mga nangamatay. Nagkaroon din ng sakit ang babae dahil sa matinding uhaw.
“Oh aking anak,” ang sabi ng babae sa kanyang anak, “ihanap mo naman ako ng kahit kaunting tubig, dahil ako’y mamamatay na sa uhaw.”
“Opo ina,” sagot ng masunuring anak na kaagad ay kumuha ng tabo na yari sa bao ng niyog sa kanilang kusina.
Kahit saan siya magtungo ay wala siyang makuhang tubig. Pawang mga nanlulumong mga tao ang mga nandoon at halos mamatay na sa uhaw. Nagpatuloy parin siya sa paglalakad at tanging iniisip lamang ay makakuha ng tubig para sa kanyang nauuhaw na ina.
Habang naglalakad, tumingin siya sa langit at nagdasal: “Panginoon, bigyan n’yo po ako ng kahit kaunting tubig upang makainom na ang aking ina.”
Nang siya’y tumingin pababa ay mayroong pumupuslit na tubig sa kanyang harapan. Madali niyang isinahod ang dala niyang tabo, at kaagad nagpasalamat sa panginoon. Nagtatakbo siya patungo sa kanyang ina. Habang tunatakbo’y may tumawag sa kanyang isang lalaki.
“Anak, maaari ba akong makainom ng kahit kaunting tubig na iyong dala-dala, dahil ako’y uhaw na uhaw na?”
Dahil sa awa sa lalaki ay pinainom niya iyon at kaagad naman itong lumakas. Nagpautuloy siya sa pagtakbo patungo sa kanyang nauuhaw na ina, habang tumatakbo’y di sinasadyang nadapa siya at bumagsak ang hawak niyang tabo, tumama ito sa bato at nagkapirapiraso.
Umiyak ang bata sa nangyari, kaya tumingala muli siya upang humiling sa muli sa Diyos ng tubig. Hindi nga siya nagkamali at sa kanyang kinatatayuan ay nagkaroon ng balon na puno ng tubig. Tumingala muli siya sa langit at nagpasalamat sa Diyos, at mula doon ay nakita niya ang pirapirasong bahagi ng kanyang tabo na unti-unting tumataas at kumorte na kahugis ng kanyang tabo na yari sa bao.
Sa tuwa ng bata’y tinawag niya ang lahat ng naroon at nagsidating na nga ang mga tao na may kanya-kanyang dalang lalagyan ng tubig. Dali- daling kumuha ng tubig ang bata at nagtungo na sa kanilang tahanan. Naabutan niya ang kanyang ina roon na malapit nang malagutan ng hininga sa uhaw, kaya’t kaagad niya itong pinainom.
“Aking anak,” sambit ng babae, “Ikaw ay isang napakabuting anak.”
“Ina, ang Panginoon ang siyang tumulong sa akin.”
Mula noon gabi-gabi’y pinapanood ng mag-ina ang pagkorte ng mga bituin n hugis tabo sa kalangitan.

Kung Bakit Maliwanag ang Araw Kaysa sa Buwan
(Why the Sun is Brighter than the Moon)
Noong unang panahon ay mayroong isang diwata na may dalawang anak na babae na pawang magaganda. Si Araw ang panganay na anak na may kaakit- kait na mukha at may magandang paguugali. Si Buwan, na taliwas ang ugali kay Araw. Isang gabi, sa paguwi ng diwata ay nakita niya kung paano pagmalupitan ni Buwan si Araw. Kaya’t nanalangin siya sa Diyos para tulungan siya sa suwail nitong anak.
Bago pa mangyari ito, may inihanda ng mahalagang regalo ang Diyos para sa magkapatid. Ang regalong ito ay diyamante na kayang magbigay ng liwanag sa buong kalawakan. Nang marinig ng diyos ang panalangin ng Diwata ay bumaba siya sa mundo at nagpanggap bilang isang pulubi. At nalaman niya na talagang masama ang ugali ni Buwan, di gaya ni Araw na malambing at mabait. Bilang gantimpala ay ibinigay ng Diyos ang diyamante niya rito. Nagalit ng husto si Buwan nang malaman niya ito, nagpunta siya sa kaharian ng Diyos at ninakaw ang diyamante ng Diyos, at bumalik siya sa mundo na dala ang magandang diyamante, subalit napagalaman niya na hindi liwanag ng kay Araw ang diyamante ng nakuha niya. Nang bumalik ang Diyos sa kaharian a nalaman ang ginawa ni Buwan, nagpadala sya ng dalawang anghel para parusahan ito, ngunit inabuso ng dalawang anghel ang kanilang tungkulin. Sinamsam nila ang diyamante ng dalawang magkapatid. Inihagis nila ang diyamante pataas sa langit at nanatili na doon. Ngunit ang diyamante ni Araw ay mas malaki at maliwanag kaysa sa diyamante na ninakaw ni Buwan. Mula noon, ang malaking diyamante ay tinawag na Araw at ang maliit ay Buwan.

Ang Alamat ng Mag-Asawang Tubig
(The Legend of Mag-Asawang Tubig)
Noong unang panahon, sa isang maliit na kabayanan na pawang ang mga nakatira’y mga pamilya ng magsasaka. Ang isa sa kanila’y ang magasawang Ba Imo At Ba Sinta. Kasundo nila lahat ng mga taga-roon at sila’y nirerespeto dahil sa kanilang mabait at mabuitng pakikisama.
Isang araw naisip ni Bathala na bigyan sila ng isang pagsubok. Isang pulubi ang nagpunta sa kanilang tahanan at nagtanong kung maaari ba siyang tumuloy doon. Dahil sa maawain ang magasawa ay pinatuloy nila ito at pinakain pa. Namangha sila, dahil sa dami na ng kanilang nakain ay hindi pain nababawasan ang pagkain sa kanilang harapan. Naisip nilang marahil ang Diyos ang kanilang kaharap na pulubi, kaya’t lumuhod ang magasawa sa harap nito. Binasbasan sila ng matandang lalaki. Nagdasal ang magasawa at hiniling nila na nais nilang mamatay ng magkasabay, upang hindi mangulila kung may isa mang maunang mamatay sa kanila.
Tinupad naman ng Diyos ang kanilang kahilingan. Magkasabay silang namatay sa iisang oras at magkasama ring inilibing. Hindi nagtagal ay ngakaroon ng isang maliit na lawa sa tapat ng kanilang puntod at habang tumatagal ay lumalaki ito at naging ilog, na pinangalanang magasawang tubig sa alaala ng dalawang nagmamahalan.

Ang Pinagmulan ng mga Bituin
(The Origin of the Stars)
Noong unang panahon, maraming mga tao na nagsasabing walang bituin. Ang araw ang makapangyarihang bathala, pinuno sa araw. Buan, ang buwan, ang siyang kaagaw ng bathalang araw, at nagnanasang mamuno ssa araw at gabi. Lihangin, ang bathala ng hangin, ay kaibigan ng buwan at araw.
Isang araw, siya ay dumalaw kay Araw, ang bathala ng Araw para magpainit. Habang sila ay nakaupo, sinabi ni Araw kay Lihangin na masama ang loob niya kay Buan. Napapansin niya na ito ay nagpapakita kung araw. Ibig sabihin na nais ni Buan na maokupa pa niya ang bahagi ng kaharian ni Araw. Nais ni Lihangin na maging mabuting magkaibigan ni Araw at Buan. Sinabi niya kay Buan na huwag niyang okupahan ang kahit anong bahagi ng kaharian ni Araw. Si Araw ay makatarungan at matuwid kaya kailangan si Buan ay tumulad din. Hindi sinunod ni Buan ang payo ni Lihangin. Nagpatuloy siya sa pagsikat sa huling parte ng araw at kung minsan ay sa mag-uumaga. Ayaw ng ganito ni Araw kaya’t sinabihan niya si Buan na huwag na niya itong gawin pa. Subalit nagpumilit pa rin si Buan. Sila ay nag-away at si Buan ang higit na napinsala. Ang iba’t ibang parte ng kanyang katawan ay kumalat at ang mga ito ang naging mga bituin.

Bakit ang Langit ay Kurbado
(Why the Sky is Curve)
Maraming taon na ang nakakaraan, ang mga tao ay naniniwala na kapag sila’y namatay, ang kanilang kaluluwa ay diretso sa langit. Sa maikling panahon ay napuno ang langit ng mga kaluluwa dahil lahat ay doon napunta.
Isang araw, habang ang Diyos ay nakaupo sa kanyang trono, naramdaman Niya na para itong may nagtulak. Lumingon siya sa paligid at nakita niyang nagtutulakan ito papunta sa Kanya dahil ang langit ay babagsak. Kaagad ay uipinatawag niya ang limang anghel at sinabi, “Madali, manaog kayo sa lupa at sunungin ninyo ng inyong ulo ang langit habang ito’y ginagawa. Tinawag ng Diyos ang lahat ng kanyang mga karpintero at sinabi, “Gawin ang lahat sa lalong madaling panahon”.
Natapos ang paggawa, subalit ang pinakamataas na anghel na nakatayo sa gitna ng grupo, nagkaroon ng kurba ang langit.

Bakit Mataas ang Langit
(Why the Sky is High)
Noong araw, mababa pa ang langit, may dalawang magkapatid na ang pangalan ay Ingat at Daskol na naninirahan sa piling ng kanilang magulang.
Si Ingat ay maingat sa mga bagay na kanyang ginagawa kaya siya ang kanang kamay ng kanyang ama. Lagi siyang tumutulong sa gawain sa bukid at labis na natutuwa sa kanya ang kanyang mga magulang.
Sa kabilang dako, si Daskol ay walang ingat sa gawain. Dahil walang anak na babae sa pamilya, ang gawaing bahay ay naging responsibilidad niaya. Siya ang nag-iigib ng tubig, naglilinis ng bahay, at nagluluto. Siya rin ang nagbabayo ng palay na inani ng kanyang ama at ni Ingat. Kahit sa pagbabayo ng palay, tamang-tama ang kanyang pangalan sa asal niya sa paggawa. Halos kalahati ng binabayo niyang paly ay natatapon sa lupa. Dahilsa likas niyang katamaran at walang tiyaga, ayaw na ayaw niyang magtrabaho lalo na ang pagbabayo ng palay.
Isang araw, si Daskol ay magbabayo ng higit sa dami ng palay na kanyang binabayo. Naiinis siya, kaya’t sa bawat pagtataas ng halo ay tumatama sa langit. Ang kanyang pagkagalit ang nagdaragdag sa kanyang lakas at pagnanais na matapos ng mabilis ang pagbabayo. Kaya’t itinaas niya ng mataas ang paghawak sa halo at sa bawat pagbayo ay tinatamaan ang langit. At sa bawat pagtama sa langit, ito ay tumataas. Sa kanyang pagmamadali hindi niya namalayan na mataas na ang langit. Nang makatapos na siyang magbayo, tumingala siya at nalaman niyang ito’y mataas na, tulad ng nakikita natin ngayon.

Eklipse
(Eclipse)
Sa kalangitan nakatira ang isan malaking leon na ang pangalan ay Arimaonga. Ang hayop na ito ay mapaglaro, at minsan ay nalulon niya ang buwan, na naging sanhi ng eklipse ng buwan. Pinilt ng mga tao na ipaluwa kay Arimaonga ang buwan sa pamamagitan ng ingay sa kasalukuyang eklipse ng buwan, kaya ang mga tao ay tumutugtog ng mga gong at pag-iingay sa pamamagitan ng mga daliri.
Ang eklipse ng araw ay nangyayari kapag ang isang gulong ng karwahe na nagdadala dito ay nasira, at puwersahin ang itong lumiko mula sa dati o nakatakda nitong dapat daanan.

Legends (People and Places)

Mga Alamat (Mga Tao at Mga Lugar)

Ang Istorya ng Paglikha
(The Story of Creation)

Nang magsimulang likhain ang mundo, walang kapatagan, pawang karagatan at kalangitan lamang at sa pagitan nito ay ang isang uwak. Isang araw ang ibong ito’y napagod na sa kakalipad, ngunit wala naman siyang makitang kapatagan na mapagpapahingahan, kaya’t naisipan niyang tumuntong sa karagatan hanggang sa magsimulang bumuhos ang tubig mula sa kalangitan. Upang maibalik ang tubig sa karagatan, bumuhos ang tubig sa iba’t-ibang parte pa ng mga isla hanggang sa hindi na makita pa ang ibang parte nito. At inutusan ng ulap ang uwak na maghanap ng tuyong isla upang doon manirahan at magtayo ng sariling pugad.

At ngayon sa pagkakatagpo ng lupa at ng tubig, nagkaroon sila ang anak na tinawag na kawayan. Isang araw habang paluang-lutang ang kawayan sa tubig, naipit nito ang paa ng uwak na nasa tabing dagat. Sa galit ng uwak sa kanyang pagkakaipit pinagtutuka niya ang kawayan, sa isang banda ng kawayan ay lumabas ang isang lalaki at sa kabila naman ay isang babae.

Isang lindol ang tumawag sa mga ibon at isda upang makita nila kung anong dapat gawin sa dalawang iyon, at napagdisisyunan nilang ipakasal ang mga ito. Marami silang naging supling at mula doon, nanggaling ang ibat-ibang lahi ng mga tao.

Ilang sandali lamang napagod na ang dalawa dahil sa dami ng kanilang mga naging anak. Hiniling nilang mapalayo na sa mga ito, ngunit alam nilang wala silang mapupuntahan. Ilang araw pa ang lumipas ay lalong dumami ang mga bata at halos hindi na nila iyon mabilang, at wala narin silang kapahingahan. Isang araw, dahil narin sa ang ibang bata ay may pagkamatigas ang ulo, nakukuha na niyan paluin ang mga ito.
Iyon ay labis na ikinatakot ng mga bata, nagtatakbo sila kahit saan. Ang ilan ay nagsipagtago sa mga kwarto ng bahay. Ang iba ay nagtago sa dingding, ang iba’y tumakbo palabas. Ang ila’y nagtago sa kakalanan at ang iba nama’y nagtungo sa dagat.

Ang nangyari ngaun ay, ang lahat nang nagsipagtago sa mga kwarto ay naging pinuno ng mga isla, ang mga nagtago naman sa dingding ay naging mga alipin, ang mga tumakbo palabas ay mga naging timawa. Lahat naman ng mga nagtago sa kakalanan ay mga naging taong may maiitim na kulay ang mga balat at ang mga nagsitungo sa dagat ay hindi na nakita at sa pagbabalik ng mga anak nito’y, mayroon nang mapuputing balat.

Bakit ang mga Patay ay Hindi na Bumabalik
(Why Dead Come Back No More)

Matagal ng panahon ang nkalilipas, mayroong isang napakabait na babae na may tatlong maliliit na anak. Mahal na mahal niya ang kanyang mga anak at nagtatrabaho siya ng mabuti para may mapakain niya ang mga ito.

Isang araw siya ay nagkasakit at sa maikling panahon siya ay namatay. Ang kanyang espiritu ay napunta sa Kadungayan, at siyempre, maganda ang kanyang naging buhay, ngunit isang gabi naalala niya ang kanyang mga kaawa-awang mga anak na naiwan niya sa mundo. Iniisip niya na walang nag-aalaga sa kanila at maaaring sila ay gutom na at nilalamig. At sa pagkahabag sa kahyang mga anak nagdesisyon siya na bumalik sa mundo.

Nang dumating siya sa kanilang bahay, tinawag niya ang panganay niyang anak upang buksan ang pinto. Nakilala ng bata ang boses ng kanyang ina at kaagad niya itong pinagbuksan ng pinto. Pumasok siya t kinausap sila, ngunit hindi nila ito makita dahil sobrang dilim at ang kanilang apoy ay patay na. Hindi na muling nagpaningas ng apoy ang mga bata mula ng namatay ang kanilang ina. Masyado pang maliliit ang mga ito, upang makapagpaningas ng apoy.

Inutusan niya ang kanyang panganay na anak upang humingi ng apoy sa kapitbahay. Ang kaawa-awang bata ay nagpunta sa unang bahay, subalit ng sinabi niyang kailangan niya ng apoy para sa kanyang ina na nagbalik, tumawa lamang ang mga ito. Hindi nila ito binigyan ng apoy. Pumunta siya sa kasunod na bahay ngunit ganoon din ang nangyari. At, punata siya sa kasunod na bahay, mula sa isang bahay patungo sa is pa, ngunit wala kahit isa sa kanila ang naniwala na nagbalik ang kanyang ina. Inisip nila na ang kaawa-awang bata y nawawala na sa katinuan. Kaya bumalik ang bata sa kanilang bahay na walang dalang apoy. Ang babae ay galit na galit sa lahat ng mga taong nagdamot. Sinabi niya, “Kailangan ko bang mamatay sa ikalawang pagkakataon dahil sa pagiging makasarili ng mga tao? Halikayo mga anak ko, pumunta tayo sa mas magandang lugar kung saan ako nanggaling – Kandungayan. Doon ay walang makasariling tao.”

Kumuha siya ng banga ng tubig at lumabas sa bakuran. Sumigaw siya sa lahat ng tao, “Ah, Napakamakasarili ninyong lahat. S pagkakataong ito lahat ay gagayahin ang aking halimbawa. Walang sinuman ang makakabalik sa mundo pagkatapos nilang mamatay.” Sa mga katagang ito hinagis niya ang banga sa isang malaking bato, lumikha ito ng nakapangingilabot na tunog. Ang lahat ay natahimik dahil sa takot.

Kinabukasan, ang mga tao ay lumabas upang makita ang naging sanhi ng tunog. Nakita nila ang mga butil ng banga at gayundin ang tatlong bata na patay na. Ngayon ay napag-isip-isip nila na totoong nahgbalik nga ang babae ng ganing iyon at sa kanyang galit dahil sa kanilang pagiging makasarili, na naging dahilan ng pagkasawi ng mga bata. Ang mga tao ay nanlumo dahil sa hindi nila pagbibigay ng apoy sa batang babae.
Mula noon wala nang patay na tao ang nakabalik sa mundo.

Ang Alamat ng Tagalog
(The Legend of Tagalog)

Alam nating lahat na ang mga Filipno ay may ibat-ibang uri ng lahi: merong Ilokano, mga kapampangan, Bisaya, Bikolano, at ang mga tagalog.

Sa malawak na rehiyon ng Luzon, may isang siyudad na pawang puro kalalakihan ang nakatira. Ang siyudad na ito sagana sa mga puno, magandang bulaklak at ilog na inaagusan ng malinaw na tubig. Ngunit may mas kinahuhumalingan ng mga kalalkihan doon ay ang isang magandang dalaga.

Ang dalagang ito ay si Maria. Marami siyang manliligaw na nanggagaling pa sa ibang lugar at sumubok na hangin ang kamay nito. Ngunit sa kabila nito’y nanaliti paring walang pakialam at hindi mapakali si Maria. Dahil sa kanyang kabaitan. Nantiling hindi nababahala ang kanyang mga manliligaw kaya’t siya’y nakaisip ng paraan. Pinatawag niya ang lahat ng mga kalalakihan at sinabing, “Lahat kayo ay mababait at mapagkakatiwalaan kaya’t ako’y nahihirapang pumili sa inyong lahat. Kaya’t ako’y nagdesisyong gumawa ng isang pagsusulit”.

“Pakakasalan ko ang unang lalaking makagbibigay ng isang malaki, buhay at malakas na ahas,” ang sambit ni Maria.

“Ipinapangako kong magdadala ako ng isa Maria. Kahit na magbuwis pa ako ng buhay, ibibigay ko sa iyo kung ano man ang iyong kahilingan.”

Si Ilog ay kilala bilang isang lalaking matapang. Umalis siya kaagad upang tuparin ang kanyang pangako.
Nagbulungan ang mga kalalakihan doon. Nasisiguro nilang hindi na makakabalik pa si Ilog. Naghintay sila sa pagbabalik ni Ilog ngunit hindi na ito nakabalik. Nalungkot si maria sa pangyayaring iyon, maging siya man ay nanghihinayang sa pagkawala ng matapang na si Ilog. Ilang oras ang nakaraan nakabalik na si Ilog. Nakagulo ang mga tao ng makita si Ilog. Sa pagdating ni Ilog hawak-hawak na niya ang nahuling malaking ahas.

“Maria,” ang tawag ni Irog. “Dala-dala ko na ang hinihiling mong ahas. Ano pang maaaari kong gawin upang mapaligaya?”

“Putulin mo na!” Ang sambit ni Maria.

May dumating na mga espanyol, tinanong nila ang mga taga-roon kung nasaan ba silang lugar dahil sila’y naliligaw ngunit walang pumansin sa kanilang pagtatanong, dahil ang mga tao’y napukaw ang atensyon sa ahas at kay Maria. Nang makita ni Maria ang ahas na nagwawala napasigaw si Maria.

“Taga, Ilog! Taga, Ilog!”, nasambit na lamang ng pasigaw ni Maria kay Ilog, upang hindi makalapit pa ang ahas sa kanya.

Ang dalawang espanyol, nasagot na ang kanilang katanungan, dahil sa paulit-ulit ng pagsambit ni Maria ng salitang TAGA-ILOG, TAGA-ILOG at hindi naglaon ay naging TAGALOG.

Si Adan at Eba ng mga Tagalog
(Adam and Eve of the Tagalog)

Daang taon na ang nakaraan, nang ang Luzon ay hindi pa tinitirahan. Si Bathala – ang dakilang panginoon – na katulad ni Lam-Ang – ang diyos ng mga Bisaya – Si Lam-Ang na nasa ilalim ng pamumuno ng iba, ang kaharian naman ni Bathala’y isang patay na disyerto noon. Nananatili paring nasa kamay ni Bathala ang paglalang sa mga tao ngunit hindi ang pagkain para sa mga ito, kaya’t humingi siya ng payo kay Diwata, ang dakilang diyosa ng kalawakan.

Sinabi ni Diwata kay Bathala na isang araw ay magpapadala siya ng anghel sa mundo upang doon may magtanim ng mga buto. Ang pangakong iyon ng anghel ay kanyang tinupad, at sinimulan na nga ni Bathala ang pagtatanim ng buto sa buong Luzon. Ilang sandali lamang ay napuno na ang islang iyon ng mga puno at halaman at handa nang mapakinabangan ng mga tao.

Hindi naglaon, nilikha ng ni Bathala si Adan at si Eba, ang mga ninuno ng mga tagalog. Kahit na pinagbawalan na sila sa pagkain ng berdeng prutas ng isang halaman ay sinuway parin nila iyon at kinain ito. Sa karampatang parusa sa kanila, sila’y nalason na naging sanhi ng isang matinding karamdaman. Ngunit hindi sila namatay sa kabila ng nangyari. At naging sa naging resulta ng kanilang karansan, pinangalanan nila ang prutas ng iyon na lason.

Dahil sa matinding konsensya ni Adan at Eba ay humingi sila ng tawad kay Diwata. Sa kautusan ng Diwata, pinatawad na ni Bathala ang dalawa, ngunit ang lason ay nanatiling makamandag. Upang maiwasan ang kapahamakan, isang anghel ang ipinadala sa mundo. Naglagay siya ng mga marka sa palibot ng nakalalasong buto at ang markang iyon ay makikita simula sa araw na iyon. Hindi nagtagal, ang pangalan ng halamang iyon na lason ay naging lanzon. Ang pangalan na iyon ang ginagamit parin magpasa hanggang ngayon.

Ang Alamat ni Bernardo Carpio
A Philippine Legendary Hero

Nuong panahon nang ang Pilipinas ay nasasakop pa ng mga Kastila ay mayruong mag-asawang naninirahan sa paanan ng bundok ng San Mateo, Rizal. Ang mag-asawa ay mahirap lang subali’t sila ay mabait, masipag, matulungin, at makadiyos. Sa mahabang panahon nang kanilang pagsasama ay hindi sila agad nagkaanak. Ganun pa man sila ay masaya sa kanilang buhay at matulungin sa kapwa lalu na tulad nilang naghihirap, at sa mga may sakit. Ang mga bata sa kanilang pook ay inaaruga nilang parang mga tunay na anak habang patuloy silang umaasa na balang araw ay magkakaruon din sila ng sariling anak.

Dahil sa kanilang ipinamalas na kabutihan, pagtitiis, at pananalig ay kinaawaan din sila ni Bathala at dininig ang kanilang panalangin na magkaruon ng sariling anak. Sa wakas ay biniyayaan sila ng isang malusog na sanggol na lalaki. Bukod duon, biniyayaan din ni Bathala ang sanggol ng pambihirang lakas at kisig simbolo ng lakas ng pananalig at kagandahang loob na ipinamalas ng kanyang mga magulang.

Maliit pa lang ay kinakitaan na si Bernardo ng pambihirang lakas at kisig. Ilang linggo pa lang mula nang siya’y ipinapanganak ay nagagawa na niyang dumapa at gumapang mag-isa kaya minsan ay muntik na siyang mahulog sa hagdanan ng kanilang munting kubo kundi naagapan ng isang kastilang pari na nuon ay dumadalaw sa kanilang pook upang magturo ng Kristiyanismo.

Sa suhestiyon ng kastilang pari na humanga sa lakas at kisig ng sanggol, siya ay pinangalanang Bernardo Carpio ng kanyang mga magulang. Hinango ang kanyang pangalan kay Bernardo de Carpio, isang matapang, bantog, makisig, at maalamat na mandirigma sa bansang Espanya. Eto ay parang nagbabadya sa magiging maalamat ding buhay ni Bernardo Carpio sa Pilipinas.

Habang lumalaki ay lalung nagiging kagila-gilalas ang pambihirang lakas ni Bernardo. Mahigit isang taon pa lang ay nagagawa niyang bunutin ang mga pako sa kanilang sahig sa kanyang paglalaro. At kapag isinasama siya ng ama sa pangangaso ay parang walang anuman na binubunot ni Bernardo ang ilang mga puno upang makagawa ng daanan sa masukal na kagubatan ng San Mateo.

Tulad ng kanyang mga magulang si Bernardo ay lumaking mabait, matulungin, at matatag ang loob. Minsan sa kanyang pamamasyal sa gubat, ay may natanaw siyang kabayo na nahulog sa bangin at napilay. Agad na nilusong ni Bernardo ang bangin upang sagipin at tulungan ang kabayo. Parang walang anuman na pinasan at iniahon niya ang kabayo sa bangin at dinala sa kanilang bahay upang gamutin at alagaan.

Sa kanyang pag-aalaga, ang bahagi ng enerhiya ni Bernardo ay dumaloy mula sa kanyang mga kamay at bumahagi sa kabayo na naging dahilan upang mabilis etong gumaling at nagsimulang nagpamalas din ng pambihirang lakas at bilis. Dahil sa tanglay na lakas at bilis ang kabayo ay tinawag niyang si Hagibis at mula nuon si Bernardo at si Hagibis ay laging magkasama sa pamamasyal sa kabundukan ng San Mateo.

Samantala, ang pagmamalupit at paninikil ng mga Kastila sa mga karapatan at kalayaan ng mga Pilipino ay lalung nag-ibayo. Mapagtiis man ang mga Pilipino ay dumating din ang panahon na hindi na nila matanggap ang pang-aapi ng mga dayuhan. Ang mga kalalakihan ay nagsimulang magpulong-pulong at bumuo ng mga pangkat sa hangaring ipaglaban ang karapatan at kalayaan ng mga Pilipino. Dahil sa kanyang taglay na pambihirang lakas at pagiging makabayan ay napili si Bernardo na namuno sa namimintong himagsikan laban sa mga Kastila.

Nang makarating sa kanilang kaalaman ang nagbabantang himaksikan ng mga Pilipino, lalu na nang mapag-alaman nilang si Bernardo ang napipisil na mamuno, ay labis na ikinabahala eto g mga Kastila. Dahil sa pambihirang lakas at tapang na taglay nito ay alam nilang mahihirapan silang igupo ang anumang himagsikan at malamang na magtagumpay pa eto.

Dahil sa kanyang matatag na pamumuno at pambihirang lakas ay nabahala ang mga kastila sa magagawa ni Bernardo upang maging matagumpay ang himaksikan laban sa mga mananakop. Dahil dito ay gumawa ng patibong ang mga kastila. Diumano ay inanyayahan nila si Bernardo sa isang pagpupulong upang diumano ay dinggin ang karaingan ng mga Pilipino subalit eto ay bitag lamang upang sa tulong ng isang engkanto ay maipit sa nag-uuntugang bato at hindi na makapamuno sa himagsikan.

Lihim sa mga mamamayan, nuong panahon na iyon, ang mga Kastila ay may nahuling isang engkantado na kasalukuyan nilang isinasailalim sa eksorsismo (exorcism), isang pamamaraan ng simbahan upang sugpuin ang masamang ispiritu na sumapi sa katawan ng engkantado.

Dahil sa takot na magtagumpay ang himagsikan sa pamumuno ni Bernardo ay nakipagkasundo ang mga paring Kastila sa ispiritu na sumapi sa engkantado na ititigil nila ang eksorsismo (exorcism) kung tutulungan sila nito na masupil si Bernardo. Sa paniniwala ng mga Kastila, ang pambihirang lakas ni Bernardo ay matatapatan lamang ng agimat na taglay ng engkantado.

Hindi nag-aksaya nang panahon ang mga Kastila. Agad nilang inanyayahan si Bernardo sa isang pagpupulong upang diumano ay dinggin ang karaingan ng mga Pilipino. Subali’t sila ay may nakahandang bitag kay Bernardo. Sa pagdaraanan patungo sa isang yungib ay naghihintay ang engkantado na nagtatago sa likuran ng magkaparis na naglalakihang bato. Pagdaan ni Bernardo ay ginamit ng engkantado ang kanyang agimat upang pag-umpugin nito ang naglalakihang bato sa pagnanais na ipitin at patayin si Bernardo.

Dahil sa pagkabigla ni Bernardo ay hindi siya nakaiwas at unti-unting siyang naipit ng nag-uuntugang bato. Ginamit niya ang kanyang lakas upang pigilan ang mga bato subalit ang kanyang lakas ay may katapat na lakas na nagmumula sa agimat ng engkantado.

Nang hindi bumalik si Bernardo kay Hagibis na naghihintay sa may paanan ng yungib ay naramdaman nitong may masamang nangyayari kay Bernardo. Mabilis na bumalik si Hagibis sa kapatagan upang humingi ng tulong sa mga mamamayan subali’t natagalan bago naunawaan ng mga tao ang ibig sabihin ng mga halinghing at pag-aalma ng kabayo. Sa bandang huli nang mapansin nila ang pagkawala ni Bernardo ay naisipan ng ilang kalalakihan na sundan si Hagibis dahil lagi silang magkasama.

Dinala ni Hagibis ang mga kalalakihan sa paanan ng yungib at tinangka nila etong pasukin. Subalit nang sila ay papalapit na ay sinalubong sila ng nagbabagsakang mga bato na ikinasugat at ikinapilay ng ilang kalalakihan. Natanaw nila ang malalaking nag-uumpugang mga bato at nuon ay napagtanto nila na ang yungib ay pinagpupugaran ng engkantado. Sila ay nangatakot at bumalik sa kapatagan ng hindi nakita si Bernardo.

Mabilis na kumalat ang haka-haka na si Bernardo ay naiipit ng nag-uumpugang bato at tuwing nagpipilit siyang kumawala ay nagiging sanhi eto ng paglindol sa kabundukan ng San Mateo.

Ang pagkawala ni Bernardo ay naging malaking dagok sa namumuong himagsikan ng mga Pilipino dahil sa pagkawala ng isang malakas at matapang na pinuno. Lumipas pa ang ilang taon bago muling nabuo ang loob ng mga Pilipino na ituloy ang pakikipaglaban sa mga Kastila.

Taung 1895 nang muling magpulong ang mga kalalakihan sa yungib ng Pamitinan at duon, sa karangalan ni Bernardo Carpio, ay ginawa nila ang unang sigaw ng himagsikan laban sa mga Kastila.

Ang Alamat ng Tiaong
(The Legend of Tiaong)
Noon ay may naninirahang isang matandang mayamang babae sa maliit na bayan ng probinsya ng Quezon. Sa kabila ng pagiging mayaman nito, siya ay isang mabait at matulungin sa kanyang mga kababayan, lalo na sa mga mahihirap.
Ang matandang babae ay tumutulong sa maraming paraan. Minsan ay ibinibigay ang lahat ng kaya niyang ibigay.
Dahil sa kabaitan ng matandang babae, siya ay natutuhan ng mahalin at igalang ng mga tao sa kanilang komunidad. Ang tawag sa kanya ng lahat ay “TIA” o “TIYA” bilang tanda ng paggalang sa kanya.

Bukod sa pagiging mabait, siya ay isa ring relihiyoso. Araw-araw ay nagpupunta siya ng simbahan para dumalo sa misa. Sa tuwing pupunta siya sa simbahan siya ay nakasakay sa paborito niyang alagang baka. Nasisiyahang tinatanawng mga tao ang babae na nakasakay sa baka at sa tuwing maririnig nila ang ingay ng baka ay alam nilang dumadaan ang kanilang Tiya.

Nakalipas ang maraming taon, nanatili ang matandang babae sa pagbibigay at pagtulong sa kanila, napagkasunduan nilang ipangalan sa matanda at sa kanyang baka ang kanilang bayan. At tinawag nila ang kanilang bayan ng “TIA-ONG” na naggaling sa tawag nila sa matandang babae at sa tunog na naririnig nila sa baka nito.

Hanggang ngayon, lahat ng kabutihang ginawa ng matandang babae ay nanatili sa alaala ng mga tao sa TIA-ONG, na ngayon ay kilala natin bilang TIAONG.

Bakit Pulu-pulo ang Pilipinas
(Why is the Philipppines a group of islands?)

Ayon sa mga ninuno, isang napakahabang isla ang Pilipinas. Ito ay tahanan ng dalawang mag-asawang higante. Dahil sadya raw na mayaman at sagana ang buong isla, hindi na kinailangang magtanim at magluto ang mag-asawa. Namumulot na lang sila ng mga kakainin sa kapaligiran.

Isang araw, napagkasunduan ng nag-asawang kabibe ang kanilang pananghalian. Masayang namulot ng kabibe ang dalawa sa mababaw na parte ng karagatan. Subalit hindi natuwa ang lalakeng higante sa maliliit na kabibe. Lumusong siya sa mas malalim na bahagi ng dagat. Kaagad siyang nakakaita ng isang malahiganteng kabibe. Agad niya itong binuksan at namangha siya sa laman nitong kakaiba. Isang makintab na perlas! Umahon ang higante at galak na ipinakita ang perlas sa asawa.

Sabay lumusong ang mag-asawa upang mangalap pa ng mga higanteng kabibe. Paglaon ay nakaipon sila ng napakaraming kabibe. Binuksan nila ito at itinabi ang mga nagagandahang mga perlas. Masayang umuwi ang mag-asawa.

Subalit habang binabagtas nila ang daan pauwi, nag-away ang dalawa sa hatian ng kanilang kayamanan. Pinipilit ng babae na nararapat na mas marami sa kanya dahil mas marami ang nakuha niyang kabibe. Mariing katwiran naman ng lalake na mas marami sa kanya dahil siya ang unang nakakakita ng perlas.

Nauwi ang kanilang sigawan sa pukulan ng putik at puno. Ipinadyak nila ang kanilang mga paa at nayanig ang buong isla. Dahil sa tindi at tagal ng pag-aaway ng mag-asawa, gumuho ang kabundukan, nahati at naghiwahiwalay ang isla.

Ang dating buong isla ay nahati sa tatlong malalaking isla at mahigit sa pitong libong maliliit na isla. Ang malaking isla sa Hilaga ay tinaguriang Luzon. Ang nasa gitna ay Visayas at ang nasa Timog ay Mindanao.

Ang Alamat ng Gapan (Nueva Ecija)
(The Legend of Gapan)

Si Andong ay isang batang matigas ang ulo. Hindi niya sinusunod ang payo ni ina, bagkus sinalungat pa niyaito.
Isang araw, nanaog ng bahay si Andong at nagpunta sa bakuran. Lumakad siya nang lumakad ngunit di makarating sa kanyang pupuntahan.

Gusto niyang umuwi na ngunit di niya matutuhan ang daan pauwi. Sa pagod, nakatulog siya sa lilim ng punong mangga.

Samantala, ang nanay niya ay di mapakali sa kahahanap kay Andong. Tinulungan pa siyang kaniyang kapitbahay upang hanapin ang andk niyangsi Andong.

Sabi ng isangkapit-bahay, “Paarang nakita ko ang anak ninyo sa kabilang ibayo. Paikot-ikot siya sa dalawang puno na para bang pinaglalaruan ng tiyanak.”

“Kung hindi n’yo sa makita, kumuha kayo ng bilao, ipukpok ninyo sa puno ng hagdan at tawagin nang malakas ang kaniyang pangalan,” ang payo naman ng isang magsasaka. Sinunod ng ina ni Andong ang payo ngunit wala ring nangyari.

Samantala, si andong naman ay nagising sa malakas na iyak ng isang bata, hubad ito at malaki ang tiyan. Nakahiga ito sa dahon ng saging. Kinalong ito ni Andong, ipinaghele ngunit iyak pa rin ng iyak. Nagalit na si Andong at akma ng hahambalusinnang biglang magbago ang anyo ng sanggol. Nagmukha itong matanda, mahaba ang balbas at buhok, at mukhang di naliligo. Ibinagsak nio Andong ang matanda. Takbo ng takbo si Andong ngunit sa kawayanan lang pala siya tumatakbo. Madilim na noon at siya’y pagod na pagod na. Nadapa siay ngunit kahit hirap na ay pilit pa ring gumapang.
Ang ina naman nya ay umuwi na. Nagukat siya ng datnan niya si Andong na gumagapang sa matinding pagod. Gapang siya ng gapang dahil pinaglalaruan siya ng tiyanak.

“Iyan ang napapala ng batang salbahe at matigas ang ulo,” sabi ng marami.

Magmula noon ay naging bukambibig na ng tao ang “Baka matulad ka kay Andong, gapang nang gapang.” Buhat noon ang pook na kinapapaligiran ng kawayan na kinakitaan kay Andong na gumagapang ay tinawag na Gapan, ang isang bayan sa katimugang bahagi ng Nueva Ecija, na ngayon ay isa ng lungsod.

Ang Alamat ng Kainta (Rizal)
(The Legend of Kainta)

Noong unang panahon, sa isa sa mga bayan ng Rizal, na kilala nayon bilang Kainta, ay may naninirahang babae na kilalang-kilala ‘di lamang sa kanilnag lugar, kilala din siya sa mga kalapit bayan. Siya ay si Jacinta. Bukod sa kabilang siya sa isang mayamang pamilya, siya rin ay isang napakagandang dalaga. Nirerespeto at minamahal siya ng mga dahil sa kahanga-hangang katangian nito – mabait at mapag-kawanggawa.

Ang kanyang pagkakawang gawa ay nagmumula sa kaibuturan ng kanyang puso. Si Jscinta ay mabait sa mga pulubi at mahihirap. Walang pulubing dumaraan sa bahay niya na hindi niya binibigyan ng tulong. Iniimbitahan niya ang mga mahihirap na bata sa kanyang bahay upang maglaro ng kanyang mga laruan.

Nang siya ay lumaki na, tuwing Linggo ng umaga pagkatapos niyang magsimba, mahaba ang pila ng mga pulubi, dahil si Jacinta ay bukas palad at kawanggawang nagbibigay ng mga laruan, damit at salapi. Dahil ditto ay lalo siyang minamahal ng kanyang mga kababayan.

Hindi tulad ng ibang magagandang babae, si Jacinta ay hindi suwerte sa pag-ibig. Ang kanyang minamahal mula pagkabata ay nagkasakit at namatay, at ang resulta ay agn pagiging matandang dalaga niyo.

Nang mamatay ang mga magulang ni Jacinta, naiwan siyang mag-isa. Ginugol niya ang kanyang buhay sa pgtulong sa mga nangangailangan. Dahil sa pagmamahal sa kanya ng mga tao, ang lahat ay tinawag siyang KA INTA – ang pangalang nagging simbolo ng “kaligtasan ng nangangailangan.”

Dumating ang araw ng pasko, tulad ng mga nakaraang pasko maraming mga tao ang pumupunta sa bahay ni Ka Inta. Ngunit ‘di tulad ng dati, ay wala si Ka Inta sa bintana. Halos lahat sila ay tinatawag si Ka Inta, ngunit walang sumasagot. Maraming beses nilang tinawag ito ngunit wala pa ring sumasagot. At nang buksan ang pinto ay napatili ang mga kababaihan, nag-krus naman ang mga lalaki, ang mga bata naman ay nag-iiyakan. Ito ay sa kadahilanang si ka Inta ay nakahiga – siya ay pumanaw na.

“Ka Inta, Ka Inta,” iyak ng lahat. Sa gitna ng kanilang pagdadalamhati at pag-iyak, nakita ng mga tao ang mga nakahandang regalo na alam iyon ay para sa kanila.

Ang malumgkot na balita ay kumalat na parang apoy. Ang lahat ay nabahala sa nalaman nilang balita. Patay na si Ka Inta, ang taong ginugol ang kanyang buhay para pagsilbihan ang mga mahihirap at nangangailangan. Namatay siya, subalit ang alaala niya ay hindi mabubura sa isipan ng mga taong pinaglingkuran niya. At mula noon tinawag nila ang bayan na iyon na KAINTA.